Doktorantura » esri.gov.az

Doktorantura təhsili

İqtisadi Elmi Tədqiqat İnstitutu ölkənin elmi və intellektual potensialının gücləndirilməsini prioritet istiqamət olaraq müəyyənləşdirmişdir. İnstitut iqtisadiyyatın müxtəlif sahələri üzrə yüksək ixtisaslı elmi kadrların yetişdirilməsi məqsədilə doktorantura səviyyəsində sistemli kadr hazırlığı siyasətini həyata keçirir. Bu siyasət ölkənin iqtisadi inkişaf prioritetlərinə uyğun elmi-tədqiqat potensialının formalaşdırılması, müasir iqtisadi proseslərin elmi əsaslarla öyrənilməsi və akademik mühitin gücləndirilməsinə xidmət edir.

İnstitutun doktorantura proqramı üzrə iqtisadiyyat elminin müxtəlif istiqamətlərini əhatə edən 9 ixtisas üzrə qəbul həyata keçirilir və gənc tədqiqatçılara nəzəri biliklərlə yanaşı tətbiqi tədqiqat bacarıqları qazandırmağı hədəfləyir.

2026-cı il üçün Azərbaycan Respublikasının İqtisad Nazirliyi üzrə* qəbul aşağıdakı ixtisasları əhatə edir:

№	İxtisasın şifri	İxtisasın adı	Fəlsəfə doktoru proqramı üzrə
			doktorantura
					o cümlədən:
			Cəmi		büdcə hesabına		ödənişli əsaslarla
			Cəmi		əyani	qiyabi	əyani	qiyabi
İqtisadi Elmi Tədqiqat İnstitutu
1	5301.01	Daxili fiskal siyasət və dövlət maliyyəsi	2		1		1
2	5302.01	Ekonometriya; iqtisadi statistika	2		1		1
3	5304.01	İqtisadi fəaliyyət növləri	2		1			1
4	5306.01	Texnoloji innovasiyalar iqtisadiyyatı	2		1		1
5	5308.01	Ümumi iqtisadiyyat	1		1
6	5309.01	Sənayenin təşkili və dövlət siyasəti	2			1		1
7	5310.01	Dünya iqtisadiyyatı	2		1		1
8	5311.01	Müəssisələrin təşkili və idarə olunması	1		1
9	5312.01	Sahə iqtisadiyyatı	2		1	1
Cəmi				16	8	2	4	2

* “2026-cı il üçün doktorant hazırlığı üzrə Azərbaycan Respublikasının ali təhsil müəssisələrinə, elmi müəssisə və təşkilatlarına qəbul”un təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 14 may 2026-cı il 320s nömrəli sərəncamı.

Qəbul qaydaları

Fəlsəfə doktoru proqramı üzrə doktoranturaya ali təhsil pilləsinin magistratura səviyyəsini bitirən (magistr dissertasiyasını müdafiə edən) Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları qəbul oluna bilərlər.

Doktoranturaya qəbul hər ilin iyun (xarici dil imtahanı) və sentyabr (fəlsəfə və ixtisas fənnindən imtahanlar) ayları ərzində keçirilir.

Doktoranturaya qəbul üçün aşağıdakı sənədlər təqdim edilir:

· ərizə (doktoranturanın fəaliyyət göstərdiyi müəssisənin və yaxud təşkilatın rəhbərinin adına);

· kadrların şəxsi-qeydiyyat vərəqi;

· tərcümeyi-hal;

· 2 ədəd fotoşəkil (3x4 sm ölçüdə);

· iş yerindən xasiyyətnamə;

· iş stajı olanlar üçün Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Mərkəzləşdirilmiş elektron informasiya sisteminin “Əmək və məşğulluq” altsistemindən əmək müqavilələrinə dair çıxarış, Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 7-ci maddəsinin 2-1-ci hissəsi ilə müəyyən edilmiş hallarda, eləcə də 2014-cü il iyulun 1-dək xitam verilmiş əmək müqavilələrinə münasibətdə isə əmək kitabçasından çıxarış;

· çap olunmuş elmi işlərin siyahısı və ya seçilmiş ixtisas üzrə referat;

· ali təhsil müəssisəsini bitirmək haqqında diplomun müvafiq qaydada təsdiq edilmiş surəti (xarici ölkələrdə təhsil almış Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları üçün təhsil haqqında sənədlərin tanınması haqqında şəhadətnamə);

· şəxsiyyəti təsdiq edən sənədin surəti.

Doktoranturaya qəbul olmaq istəyən şəxslə nəzərdə tutulan elmi rəhbər müsahibə keçirir və rəhbərliyi həyata keçirmək barədə razılıq və ya imtina qərarını yazılı surətdə qəbul komissiyasına təqdim edir. İmtina olunduğu halda digər elmi rəhbər təklif edilir.

Qəbul komissiyası nəzərdə tutulan elmi rəhbərin rəyi və təqdim edilən digər sənədlər əsasında imtahanlara buraxılmaq haqqında qərar qəbul edir və bu barədə bir həftədən gec olmayaraq iddiaçıya bildiriş göndərir. Bildiriş doktoranturanın fəaliyyət göstərdiyi ali təhsil müəssisəsi, elmi müəssisə və təşkilat rəhbərləri tərəfindən imzalanır və bu bildiriş iş yerindən məzuniyyət almaq hüququ verir.

Doktoranturaya qəbul olmaq istəyənlər xarici dildən, fəlsəfədən və ixtisas fənnindən ali təhsil pilləsinin magistratura səviyyəsi üçün qüvvədə olan tədris proqramları həcmində qəbul imtahanları verirlər. Xarici dildən imtahanda iştirak etməyənlər fəlsəfə üzrə imtahana, fəlsəfə üzrə imtahanda iştirak etməyənlər isə ixtisas fənnindən imtahana buraxılmırlar.

Xarici dil üzrə imtahan Azərbaycan Respublikasının Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) tərəfindən keçirilir. Xarici dil üzrə imtahanın məzmunu, vaxtı, imtahan nəticələrinin qiymətləndirilməsi qaydası və keçid balı DİM tərəfindən müəyyənləşdirilir.

Xarici dildən imtahanda keçid balını toplayan şəxslər fəlsəfədən imtahana buraxılırlar.

Xarici dil üzrə qüvvədə olan beynəlxalq dil sertifikatına (IELTS, TOEFL, Cambridge English Qualifications, TestDaF, DELF, DALF, STANAG) malik olanlar xarici dil üzrə qəbul imtahanından azad olunurlar. Beynəlxalq dil sertifikatının imtahan nəticələrinin keçid balına ekvivalentliyi DİM tərəfindən müəyyənləşdirilir.

Fəlsəfə fənni üzrə imtahan doktoranturaya qəbulu həyata keçirən ali təhsil müəssisəsi, elmi müəssisə və təşkilatların tabe olduqları müvafiq qurumlar tərəfindən müəyyən olunmuş ali təhsil müəssisəsi, elmi müəssisə və təşkilatlarda həyata keçirilir. İmtahanın nəticəsi “məqbul” və ya “qeyri-məqbul”la qiymətləndirilir.

İxtisas fənnindən qəbul imtahanını doktoranturanın fəaliyyət göstərdiyi ali təhsil müəssisəsinin, elmi müəssisə və təşkilatın rəhbəri tərəfindən yaradılan komissiya həyata keçirir və imtahana yalnız fəlsəfə fənnindən “məqbul” alan şəxslər buraxılırlar.

Bərabər ballar toplandığı halda, müsabiqədə ixtisas fənnindən daha yüksək qiymət alan və çap edilmiş elmi əsərləri olan şəxslərə üstünlük verilir.

2026 İxtisas imtahanı sualları

5311.01 - “Müəssisənin təşkili və idarə olunması”ixtisası üzrə imtahan

sualları

1. Müəssisənin təşkilati hüquqi formaları və strukturu

2. Müəssisənin missiyası, vizyonu və strateji məqsədləri

3. Mikro, kiçik, orta və iri müəssisələr və onların səciyyəvi cəhətləri

4. Ailə müəssisələri və onların idarə edilməsi xüsusiyyətləri

5. İstehsal müəssisələrinin idarə edilməsində Lean və JİT metodları

6. Müəssisənin ierarxiya strukturunun formalaşması alqoritmi

7. Müəssisələrin idarə edilməsinin təşkilati strukturu və prinsipləri

8. Müəssisənin xətti – funksional və divizion idarəetmə strukturunun müsbət və mənfi cəhətləri

9. Xidmət müəssisləri və onların idarə edilməsi xüsusiyyətləri

10. Müəssisələrin françayzinq və lizenziya modellləri əsasında idarə edilməsi

11. Müəssisələrin idarə edilməsində böhran vəziyyətləri və antiböhran strategiyaları

12. İnnovativ idarəetmə texnologiyalarının tətbiqi: ERP və CRM sistemləri

13. Müəssisələrin strateji və operativ idarə edilməsi modelləri və mərhələləri

14. Korporativ idarəetmənin əsas prinsipləri

15. Planlaşdırma, təşkil, nəzarət, motivasiya və liderlik idarəetmənin klassik funksiyaları kimi

16. Henri Fayol və Frederik Teylorun idarəetmə modelləri və onların müqayisəli xarakteristikası

17. Müəssisədə nəzarət funksiyasının təşkili mexanizmləri

18. Müəssisədə innovasiya proseslərinin təşkili və iqtisadi səmərəliliyinin qiymətləndirilməsi

19. Müəssisələrdə layihələrin idarə edilməsi

20. Müəssisənin dəyərinin qiymətləndirilməsi: iqtisadi mahiyyəti, növləri, əsas elementləri və mərhələləri

21. Müəssisəd risklərin idarə edilməsi və sığorta mexanizmləri

22. Müəssisənin istehsal-satış fəaliyyətinə təsir edən iqtisadi amillər və onların qiymətləndirən göstəricilər sistemi

23. Müəssisənin istehsal-satış fəaliyyətinə təsir edən xarici mühit amilləri

24. Təşkilati və etik mədəniyyətin müəssisənin inkişafına təsirləri

25. Müəssisədə startapların təşkili və idarə edilməsi prinsipləri

26. Müəssisənin effektiv fəaliyyətnin xarakterizə edən maliyyə göstəriciləri: mənfəət və rentabellik

27. Müəssisədə mənfəətinin formalaşması mənbələri və ona təsir edən amillər

28. Marjinal (dəyişən) mənfəət və ondan praktik istifadə alətləri

29. Rentabellik göstəricilərinin hesablanması metodikası

30. Müəssisədə daxili audit və nəzarət sisteminin təşkili

31. Müəssisədə brendin idarə olunması və koropariv imicin formalaşdırılması

32. Müəssisələrdə dəyişikliklərin idarə ediıməsi üzrə Kotter modeli

33. Müəssisələrdə satınalma proseslərinin idarə olunması

34. Müəssisələrdə işgüzar situasiyanın təhlili metodları və onların təsnifatı

35. Müəssisənin GİZİT və portfel təhlili

36. Müəssisədaxili planlaşdırmanın obyektiv zəruriliyi, prinsipləri və tipləri

37. Müəssisədaxili planlaşdırmanın əsas mərhələləri

38. Müəssisədaxili planlaşdırmanın balans, analitik - hesablama, riyazi və qrafik metodlarının iqtisadi xarakteristikası

39. Müəssisərin istehsal - satış fəaliyyətinin planlaşdırılmasının əsas prinsipləri

40. Müəssisənin material resursları və onlardan səmərəli istifadə yolları

41. Müəssisələrdə maliyyə planlaşdırılmasının vəzifə və funksiyaları

42. Müəssisələrdə maliyyə fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi

43. Biznes planlaşdırmada “zərərsizlik nöqtəsi” metodundan istifadənin qiymətləndirilməsi və təhlili

44. Müəssisələrdə insan resurslarının idarə edilməsi strategiyası

45. Müəssisələrdə əməyin təşkili xüsusiyyətləri və həvəsləndirmə metodları

46. Müəssisədə əmək resurslarından effektiv istifadə göstəriciləri

47. Əmək məhsuldarlığı və onun yüksəldilməsi üzrə ehtiyat mənbələri

48. Müəssisələrdə investisiyanın planlaşdırılması prinsipləri, göstəriciləri və maliyyələşdirilməsi mənbələri

49. Müəssisələrin məhsul strategiyası və satış həcminin planlaşdırılması

50. İstehsal gücləri və onların müəyyən edilməsi prinsipləri (buraxılan məhsul nomenklaturasının, avadanlıqların iş rejiminin və məhsuldarlıq meyarlarının seçilməsi və s.)

51. İstehsal güclərinin səmərəlilik əmsalına təsir edən istehsal-texniki və təşkilati- iqtisadi amillər

52. İstehsal proseslərinin planlaşdırılmasının prinsip və metodları

53. İstehsal proqramının əsaslandırılması: mahiyyəti, strukturu, əsas göstəriciləri və yerinə yetirilməsinə təsir edən amillər

54. Optimal istehsal proqramının formalaşdırılması

55. Müəssisələrdə istehsalın operativ-təqvim planlaşdırması

56. İstehsalın diversifikasiyası və müəssisələrdə yerinə yetirilən texnoloji əməliyyatların təsnifatı

57. Müəssisənin əsas vəsaitlərinin növləri, tərkibi strukturu və qiymətləndirilməsi metodları

58. Əsas vəsaitlərin aşınması və amortizasiyası. Amortizasiya normasının hesablanması qaydası.

59. Əsas vəsaitlərdən effektiv istifadə göstəriciləri

60. Əsas fondların təkrar istehsal göstəriciləri (yenilənmə, artım və çıxdaş əmsalı)

61. Fondtutumu və fondla silahlanma göstəriciləri

62. Müəssisənin dövriyyə vəsaitlərinin tərkibi, strukturu və formalaşması mənbələri

63. Dövriyyə vəsaitlərinə tələbatın müəyyən edilməsi və normalaşdırılması prinsipləri

64. Müəssisənin dövriyyə vəsaitlərindən effektiv istifadə göstəriciləri

65. Məhsulların həyat dövranının əsas mərhələləri və onaların xarakteristikası

66. Müəssisələrin rəqabət qabiliyyətliliyi və onu müəyyən edən göstəricilər

67. Müəssisələrin istehsal etdikləri məhsulların keyfiyyət göstəriciləri və rəqabət qabiliyyətliliyinin müəyyən edilməsi metodları

68. Məhsulların keyfiyyətinin və rəqabət qabiliyyətliliyinin yüksəldilməsi istiqamətləri

69. Məhsul istehsalına (iş və xidmətlərə) çəkilən xərclərin təsnifatı

70. Müəssisənin istehsal xərcləri və məhsulun maya dəyərinin növləri

71. Məhsulun maya dəyərinin strukuturu və onu müəyyən edən amillər

72. Məhsulun maya dəyərinin və qiymətin kalikulyasiya metodları

73. Müəssisələrdə material resurslarının tədarükü mexanizmi

74. Müəssisələrdə qiymət əmələgəlmə strategiyaları

75. Müəssisənin inkişafında biznes planın səmərəlilik göstəriciləri

Tövsiyyə olunan ədəbiyyat siyahısı

· Babayev, E. (2022). Menecment: Təşkilati və strateji idarəetmə. Bakı: AzTU.

· Əliyev, H. (2021). Müəssisələrin idarə olunmasının əsasları. Bakı: UNEC nəşriyyatı.

· Robbins, S.P., & Coulter, M. (2023). Management (15th ed.). Pearson.

· Hill, C.W.L., & Jones, G.R. (2023). Strategic Management: Theory and Practice. Cengage Learning.

· OECD. (2023). Digital Transformation of SMEs and Future of Work. https://www.oecd.org

· World Bank. (2024). Enterprise Resilience and SME Strategy Post-Crisis. https://www.worldbank.org

· Harvard Business Review. (2024). Future of Management Special Issue. https://hbr.org

· McKinsey & Company. (2023). The State of AI in Business 2023. https://www.mckinsey.com

· ILO. (2023). Enterprise and Employment Outlook. https://www.ilo.org

· MIT Sloan Management Review. (2024). Leading in the Digital Age. https://sloanreview.mit.edu

· Porter, M.E., & Kramer, M.R. (2022). Creating Shared Value. Harvard Business Review.

· Financial Times. (2024). Top Management Trends and Enterprise Challenges. https://www.ft.com

5312.01- “Sahə iqtisadiyyatı” ixtisası üzrə imtahan

sualları

1. Milli iqtisadiyyat və bazat iqtisadiyyatı şəraitində onun fəaliyyət mexanizmi

2. Milli iqtisadiyyatın inkişafını xarakterizə edən indikatorlar

3. Milli iqtisadiyyatın səmərəlilik göstəriciləri

4. Bazar strukturlarının əsas tipləri və onların xarakteristikası

5. Ölkə iqtisadiyyatının sahəvi differensasiyası

6. Sənaye sahələrinin iqtisadi sərhətləri və onu müəyyən edən amillər

7. Milli iqtisadiyyatın sahə strukturu və onun reytinq qiymətləndirilməsi

8. Sahəvi strukturların idarə edilməsi mexanizmi

9. Sənaye sahələrinin təsnifat xarakteristikası və qruplaşdırılması

10. Bazar strukturu daxilində sənaye sahələrinin tipləri

11. Sənayenin sahəvi xüsusiyyətləri, təsnifatı və inkişaf göstəriciləri

12. Sənaye sahələrinin yerləşdirilməsinin nəzəri əsasları və modelləri

13. “Birməhsullu” sahə modeli əsasında sənaye müəssisələrinin yerləşdrilməsi

14. Sənaye sahələrinin texnoloji konsepsiyası

15. Sənaye sahələrinin strateji idarə edilməsində innovasiyaların rolu

16. İnnovasiya siyasəti əsasında sənaye müəssisələrinin tarazlı davranış modeli

17. Sənaye sahələrinin inkişaf amili kimi klasterlərinin formalaşdırılması və iqtisadi effektivliyinin qiymətləndirilməsi

18. Sahələrarası istehsal kompleksləri və onların infrastruktur əsasları

19. Sənaye siyasəti və onun işlənib hazırlanması mexanizmi

20. Milli iqtisadiyyatın ayrı-ayrı sahələrində müəssisələrin yerləşdirilməsi qanunauyğunluğu və prinisipləri

21. Sənaye sahələri arasında inteqrasiya əlaqələri və onların təşkili formaları

22. Sənaye sahələrinin üfüqi və şaquli inteqrasiyası, onların verdiyi iqtisadi faydalar

23. Françayzinq üfüqi interasiyanın forması kimi

24. Məhsullar bazarında sahələrarası rəqabət və inhisarçı fəaliyyətin məhdudlaşdırılması

25. Maddi istehsal sahələrində təsərrüfat subyektlərinin istehsal-satış fəaliyyətinin iqtisadi əsasları

26. Sənaye sahələrinin strukturuna bazar “hakimiyyətinin” təsirləri

27. Sənaye sahələrində istehsal edilən məhsulların differensasiyası

28. Sənaye sahələrinin diversifikasiyası, qiymət diskriminasiyası və vertikal inteqrasiyası

29. Sənaye sahələrinin norma və normativlər sistemində qoyulan ümumi tələblər və qaydalar

30. Sənaye sahələrinin investisiya fəaliyyəti və onun effektivliyinin yüksəldilməsi istiqamətləri

31. Real, portfel, risk və lizinq investisiyalarının sahədaxili tənzimlənməsi

32. Baza sahələrin innovativ inkişaf istiqamətləri

33. Sahə xarakterli elmi-texniki siyasət və onun sosial-iqtisadi effektivliyi

34. Sənaye sahələrinin rəqabət qabiliyətliliyi və onun təmin edilməsi istiqamətləri

35. Sənaye sahələrində əməyin və məhsulun keyfiyyətinin idarə edilməsi mexanizmi

36. Sənaye sahələrinin həyat dövranın mərhələri və onların xarakteristikası

37. Sənaye sahələrinin konsentrasiyasının stoxastik modeli

38. Sənaye sahələrinin restruksizasiyasının obyektiv zəruriliyi və əsas istiqamətləri

39. Marrisanın artım modeli və sahələrarası differsifikasiya

40. Sahələrarası balans sahələrarası əlaqələrin tədqiqi vasitəsi kimi

41. Aqrar sahə milli iqtisadiyyatın mühüm tərkib hissəsi kimi

42. Kənd təsərrüfatı məhsulları bazarı və ASK-də əmtəəlik məhsullar

43. Aqrar sahədə istehsalı xarakterizə edən göstəricilər sistemi və istehsalın effektivliyinin hesablanması

44. Aqrar sahədə təsərrüfat fəaliyyətinin təşkilati-iqtisadi mexanizmi

45. Aqrar sahənin istehsal və sosial infrastrukturu

46. Ölkə iqtisadiyyatının inkişafında tikintinin rolu və onun sahəvi xüsusiyyətləri

47. Qeyri neft sənayesinin inkişafında tikinti sektorunun yeri və rolu

48. Əsaslı tikinti sahəsinin subyektləri, təşkili mərhələləri və formaları

49. Əsaslı tikinti sahəsini xarakterizə edən sosial-iqtisadi göstəricilər və onların yüksəldilməsi istiqamətləri

50. Əsaslı tikinti sahəsini digər sahələrdən fərqləndirən əsas xarakterik cəhətlər

51. Nəqliyyat kompleksinin strukturu və müasir vəziyyətinin qiymətləndirilməsi

52. Nəqliyyatın sahəvi xüsusiyyətləri və digər sahələrdən fərqli cəhətləri

53. Nəqliyyat xidmətlərinin sosial-iqtisadi mahiyyəti

54. Ümumi istifadə təyinatlı nəqliyyatdan istifadəni xarakterizə edən göstəricilər sistemi

55. İqtisadi sistemdə ticarət sahəsinin funksiyaları, formalaşma mərhələləri və prinsipləri

56. Ticarət sahəsində təsərrüfat fəaliyyətinin təşkili və onu xarakterizə edən göstəricilər sistemi

57. Ticarət sahəsinin spesifik xüsusiyyətləri və onun effektiv fəaliyyətini təmin edən faktorlar

58. Ticarət sahəsinin təşkilati-iqtisadi strukturu və bu sahənin strukturunu müəyyən edən amillər

59. Ticarət şəbəkələri və makroiqtisadi səviyyədə onların inkişaf istiqamətləri

60. Ticarət sahəsinin dövlət tənzimlənməsinin prinsip və metodları

61. İctimai iaşə müəsiisələrinin məqsəd və vəzifələri

62. İctimai iaşə müəsiisələrinin fəaliyyət göstəriciləri

63. Yüngül və yeyinti sənayelərinin xarakterik xüsusiyyətləri və tarixi inkişaf meylləri

64. Yüngül və yeyinti sənayesində baş verən institusional dəyişikliklər

65. Yüngül və yeyinti sənayesinin perspektiv inkişaf istiqamətləri

66. Metallurgiya sənayesinin milli iqtisadiyyatda sosial-iqtisadi əhəmiyyəti və onun inkişaf etdirilməsinin təbii-iqtisadi xüsusiyyətləri

67. Metallurgiya sənayesinin respublikanın rayonlararası iqtisadi əlaqələrinin dərinləşməsinə təsiri

68. Metallurgiya sənayesində innovasiyaların tətbiq imkanları

69. Metallurgiya sənayesində sahələrarası kooperasiya münasibətlərinin təkmilləşdirilməsi

70. Maşınqayırma və elektrotexnika sənayesinin xarakterik xüsusiyyətləri və strukturu

71. Maşınqayırma və elektrotexnika sənayesi sahəsində bazar rəqabəti

72. Neft maşınqayırma sənayesinin formalaşması və inkişafına təsir edən amillər

73. Turizm bazarının formalaşması şərtləri və bu sahənin iqtisadi səmərəliliyinin qiymətləndirilməsi

74. Turizm sənayesinin fəaliyyət qqanunauyğunluqları və bu sahəyə mənsub müəssisələrin idarə edilməsinin spesifkliyi

75. Turizm sənayesində və mehmanxan biznesində qəbul edilən qərarların iqtisadi cəhətdən əsaslandırılması

Tövsiyyə olunan ədəbiyyat siyahısı

1. Aras O.N., Süleymanov E. Azərbaycan iqtisadiyyatı. 2010

2. Atakişiyev M.C., Nurəliyeva R.N., Abbasova N.H. İnvestisiya fəaliyyətinin təşkili, Bakı, 2012.

3. Əliyev M.Ə., Hüseynov A.G., Kərimov K.S., Hüseynova Ü.Y. Neft-qaz sənayesinin iqtisadiyyatı və idarə edilməsi. Bakı: “Letterpress” nəşriyyat evi, 2016

4. Kərimli İ., Süleymanov N. Milli iqtisadiyyatın əsasları. Bakı, 2003

5. İqtisadi nəzəriyyə: dərslik / Elmi red.: T.S.Vəliyev, Ə.P. Babayev, M.X.Meybullayev. Bakı: Çaşıoğlu, 2001, 692 s.

6. Kərimov E., Osmanov B. İqtisadi nəzəriyyə. Bakı: Adiloğlu, 2004, 230 s.

7. Məmmədli O.Q., İsmayılov F.İ., İsmayılov F. Milli iqtisadiyyatın tənzimlənməsi: Dərs vəsaiti. Bakı: MBM, 2008, 560 s.

8. Məmmədov A. Marketinq. Bakı, 2010

9. Hüseynov T.Ə. Sənayenin iqtisadiyyatı. Bakı, 2000

10. Новикова И.В., Примаченок Г.А., Воробьев В.А. Экономическая теория:

Учеб. пособие / Мн.: БГЭУ, 2006, 543 с.

11. Казначевская Г.Б. Менеджмент. Ростов на-Дону: Феникс, 2012

12. Мезоэкономика: Учебное пособие / ред. И.К.Ларионов. М.: Издательский

Дом "Дашков и К", 2001, 444 с.

5301.01 – Daxili fiskal siyasət və dövlət maliyyəsi ixtisası üzrə qəbul imtahanı

sualları

1. Maliyyə sektorunun iqtisadiyyatda yeri və rolu

2. Maliyyə sistemi: tərkibi,strukturu və funksiyaları

3. Dövlət maliyyəsi sistemi və onun əsas elementləri

4. Maliyyə siyasətinin məqsədləri və əsas alətləri

5. Maliyyə siyasətinin formalaşması prinsipləri və əsas vəzifələri

6. Makromaliyyə siyasətinə Keynsçi və monetarist baxışlar

7. Dövlət maliyyə siyasətinin əsas istiqamətləri

8. Maliyyə siyasətinin tərkib hissələri: fiscal və monetar (pul-kredit) siyasət, onların əsas məqsədləri

9. Maliyyə mexanizmi maliyyə münasibətlərinin təşkili forması kimi

10. Maliyyənin idarə edilməsinin mahiyyəti, prinsipləri və metodları

11. Maliyyə nəzarətinin məqsəd və vəzifələri

12. Müayinə, ekspertiza, müşahidə, yoxlama və təftiş maliyyə nəzarətinin metodları kimi

13. Dövlət və qeyri - dövlət maliyyə nəzarətinin qarşısında duran vəzifələr

14. Maliyyə menecmentinin əsas prinsipləri

15. Maliyyə bazarının mahiyyəti, növləri və funksiyaları

16. Maliyyə bazarının strukturu və əsas alətləri

17. Maliyyə bazarının infarstrukturu və onun elementləri

18. Qiymətli kağızlar və fond bazarı

19. Müəssisələrin maliyyəsinin mahiyyəti, funksiyaları və təşkili prinsipləri

20. Kommersiya müəssisələrinin maliyyəsi

21. Müəssisələrin maliyyə sabitliyi və işgüzar fəallığı

22. Müəssisələrin likvidliyi və ödəmə qabiliyyəti

23. Müəssisələrin mənfəətliliyi və rentabelliyi

24. Dövlət maliyyəsi və onun tərkib hissələri

25. Büdcə sistemi və büdcələrarası münasibətlər

26. Büdcələr arası transferlərin növləri: dotasiya, subsidiya, subvensiya, büdcə ssudaları

27. Büdcə xərclərinin funksional təsnifatı

28. Dövlət büdcəsinin formalaşması mərhələləri

29. Dövlət gəlirlərinin formalaşması metodları

30. Dövlət xərclərinin mahiyyəti

31. Dövlət büdcəsinin vergi gəlirləri və vergi sistemi

32. Dövlət büdcəsinin qeyri - vergi daxilolmaları

33. Dövlət büdcəsinin xərclərinin funksional, iqtisadi və inzibati təsnifatı

34. Büdcə kəsirinin yaranma səbəbləri və onun aradan qaldırılması metodları

35. Dövlət büdcəsinin kəsirinin maliyyələşmə mənbələri

36. Dövlət büdcəsinin qəbul edilmiş və təsdiq olunmuş öhdəlikləri

37. Büdcənin büdcə xərcləri üzrə kassa məxariclərinin mahiyyəti

38. Büdcədən kənar dövlət fondlarının mahiyyəti, funksiyaları və təyinatı

39. Azərbaycan Respublikasında büdcədənkənar fondların fəaliyyətinin təşkilatı hüquq i əsasları

40. Sosial təyinatlı büdcədənkənar dövlət fondlarının maliyyəsi: Dövlət Sosial Müdafiə Fondu (DSMF)

41. Sosial təyinatlı büdcədənkənar dövlət fondlarının maliyyəsi: İşsizlikdən Sığorta Fondu (İSF)

42. İqtisadi təyinatlı büdcədənkənar dövlət fondlarının maliyyəsi

43. Dövlət krediti və dövlət borcu maliyyə sisteminin tərkib hissəsi kimi

44. Dövlət borcunun idarə edilməsinin maliyyə və inzibati metodları

45. Dövlət kreditlərinin bank kreditlərindən fəqli cəhətləri

46. Dövlət kreditinin bölüşdürücü, tənzimləyici və nəzarət funksiyaları

47. Dövlət borcunun formaları: dövlətin adından kredit təşkilatları, xarici dövlətlər və baynəlxalq maliyyə-kredit təşkilatları ilə bağlanmış kredit müqavilələri və sazişləri əsasında yaranan borc

48. Dövlət borcunun formaları: dövlətin adından dövriyyəyə buraxılan dövlət qiymətli kağzların satışı nəticəsində yaranan borc

49. Dövlət borcunun formaları: üçüncü şəxslərin öhdəliklərinin icrasının təminatı üzrə dövlət zəmanətinin verilməsi barədə müqavilələrlə yaranan borc

50. Dövlət kreditinin təşkili formaları və iqtisadi inkişafın təmin edilməsində rolu

51. Dövlət borcunun yaranma səbəbləri

52. Borc qiymətli kağızlar

53. Dövlət borcunun idarə edilməsi üzrə Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin vəzifələri

54. Dövlət kreditindən istifadə istiqamətləri

55. Əmələgəlmə mənbəyinə, istifadə məqsədlərinə, gəlirliyin növlərinə və borcverənin statusuna görə dövlət kreditinin təsnifatı

56. Yerli büdcələrin gəlirləri: vergi gəlirləri, vergi olmayan gəlirlər, əvəzsiz köçürmələr, bələdiyyələrin fəaliyyətindən daxil olan digər gəlirlər

57. Yerli büdcələrin xərc istiqamətləri: yerli sosial və iqtisadi inkişaf, sosial müdafiə, ekoloji proqramların maliyyələşdirilməsi; bələdiyyələrin idarə edilməsi xərcləri və s.

58. Yerli özünüidarəetmə orqanlarının qeyri - vergi gəlirləri

59. Sığorta maliyyəsi və onun funksiyaları

60. Sığorta işi və sığorta bazarı

61. Sığortanın növləri və

62. Sığorta riskləri və onların təsnifarı

62. Milli sığorta sistemləri və onların əsas xüsusiyyətləri

63. Pulun alıcılıq qabiliyyəti, kapital qoyuluşu və iqtisadi fəaliyyətin təşkili ilə bağlı iqtisadi riksl növlərinin xarkterik cəhətləti

64. Sığorta subyektləri üzrə sığorta münasibətlərinin formalaşması

65. Ev təsərrüfatlarının maliyyəsi və onu səciyyələndirən xüsusiyyətlər

66. Ev təsərrüfatları istehsal amillərinin mülkiyyətçisi kimi

67. Ev təsərrüfatının maliyyəsinin funksiyaları və maliyyə resursları

68. Ev təsərrüfatlarının natural və pul gəlir gəlirləri

69. Ev təsərrüfatlarının məcburi ödənişlərə, istehlaka və yığıma yönəldilən xərcləri

70. Ev təsrrüfatlarının büdcələri və onların formalaşması mənbələri

71. Ev təsərrüfatlarının maliyyə resurslarının dövranı

72. Beynəlxaql maliyyənin strukturu

73. Beynəlxalq valyuta sistemi və valyuta bazarı

74. Beynəlxalq maliyyə institutları

75. Beynəlxalq fond bazarı

Tövsiyə olunan ədəbiyyat siyahısı

1. Abbasov A. H. Azərbaycanda maliyyə bazarının formalasması və bazar iqtisadiyyatında maliyyə-kredit sisteminin problemləri. Bakı 2003.

2. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası, 2009.

3. Azərbaycan Respublikasının büdcə sistemi, büdcədənkənar dövlət fondları, xəzinədarlıq, dövlət maliyyə nəzarəti, audit xidməti, banklar, qeyri-bank kredit təşkilatları, vergi, gömrük, sığorta, lizinq, kredit və s. bu kimi maliyyə və sosial- iqtisadi məsələlərlə əlaqədar qanunları və digər hüquqi-normativ aktları.

4. Bədəlov S. S., Məhərrəmov R. B., Qurbanov F.Ə. Budcə sistemi. Bakı, 2003.

5. Fərrux Z., Zeynalov V. Maliyyə, pul tədavülü, kredit. Bakı, 2007.

6. Kəlbiyev Y.A. Vergitutmanın nəzəri və metodoloji əsasları. Bakı, 2008.

7. Quliyev F. Millət və Dövlət gəlirləri. Bakı, 2004.

8. Məmmədov F.Ə., Musayev A.F. və b.Vergilər və vergitutma. Bakı, 2008.

9. Novruzov N., Huseynov X. Maliyyə. Bakı, 2007.

10. Rzayev R.M. və b. Pul, kredit və banklar. Dərslik. Bakı, 2000.

11. Vəliyev D.Ə. və b. Vergi hüququ. Bakı, 2003.

12. S.Y. Müslümov, G.T. Əhmədova və başqaları. Maliyyənin əsasları. Milli aviasiya akademiyası. 2023. 432 səh.

13. Сабанти Б.M. Финансы, Moсkвa, 2001.

14. Банковское дело. Учебник /под ред. Г.Н. Белоглазовой, Л.П. Кроливецкой, -5-е изд. Переработанное и доп. – М.: Финансы и статистика, 2003.

15. Буренин А.Н. Форварды, фьючерсы, опционы, экзотические и погодныепроизводные. М.: НТО им. С.И.Вавилова, 2008.

16. Налоги: Учебное пособие под ред. Черника Д.Г., Москва, 2008 г.

17. Организация деятельности коммерческого банка. Учебник / под редакцией К.Р.Тагирбекова. М., 2004.

18. Страховое дело, тт. 1, 2. – М.: Экономистъ, 2004 (пер. с нем.).

19. Фондовый рынок. Под ред. Берзона Н.И. – М.: ВИТА-ПРЕСС,2009.

20. Peter S. Rose, Money and Capital Markets, Seventh Edition, USA, Irwing McGraw-Hill, 2000.

5310.01 -“Dünya iqtisadiyyatı” ixtisası üzrə imtahan

sualları

1. Dünya iqtisadiyyatının strukturu və əsas elementləri

2. Dünya iqtisadiyyatının qanunauyğunluqları va inkişaf istiqamətləri

3. Dünya iqtisadiyyatının genezisi

4. Dünya təsərrüfat sistemi və onun formalaşması mərhələləri

5. Dünya təsərrüfat sisteminin subyektləri

6. Dünya təsərrüfat sisteminin formalaşmasının tarixi şərtləri

7. Dünya iqtisadiyyatının qloballaşması: əsas cəhətlər, problemlər və ziddiyyətlər

8. Dünya iqtisadiyyatının sosiomədəni nəzəriyyəsi və dünya iqtisadiyyatının müasir konsepsiyası

9. Dünya bazarı: mahiyyəti, təkamülü və inkişaf xüsusiyyətləri

10. Merkantelizm beynəlxalq ticarətin aparılması siyasəti kimi

11. Xarici ticarət siyasətinin əsas istiqamətləri: proteksionizm (idxal kvotalarının, tarif məhdudiyyətlərinin, deminq, “yeni” proteksionizm və s. tətbiq edilməsi praktikası) və liberalizm

12. A.Smit və D.Rikardonun mütləq və müqayisəli üstünlüklər nəzəriyyəsi

13. Xekşer-Olina amillər nəzəriyyəsi, Stolper-Samuelson teoremi

14. Leontyev paradoksu və onun meydana gəlmə səbəbləri

15. Dünya təsərrüfat sisteminin resurs potensialı

16. Dünya təsərrüfat sisteminin sahəvi strukturu və texniki tərəqqinin xarici ticarətin strukturuna təsirləri

17. ХХ-ХХI əsrlərdə xarici ölkələrin sənayesidə baş verən struktur dəyişiklikləri və inkişaf dinamikası

18. Dünya təsərrüfat sisteminin qlobal problemləri və onların həlli yolları

19. Beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin əsas formaları

20. İnkişaf etmiş dövlətlərin xarici ticarət siyasətləri və strategiyaları

21. Beynəlxalq əmək bölgüsü və onun formaları

22. İqtisadi resursların beynəlxalq hərəkəti konsepsiyaları

23. Beynəlxalq ticarətə təsir edən mədəni, coğrafi və siyasi amillərin təhlili

24. Beynəlxalq ticarətin əsas göstəriciləri

25. Beynəlxalq valyuta sistemi: təkamülü və inkişaf mərhələləri

26. Ölkələrin ticarət və beynəlxaq hesablaşma balansları

27. Tədiyə balansı ölkələr arasında xarici iqtisadi əlaqələrin ifadə forması kimi

28. Tədiyə balansına təsir edən amillər və onun tənzimlənməsi metodları

29. Azad ticarət zonaları, gömrük ittifaqı, iqtisadi birliklər, iqtisadi və valyuta ittifaqı beynəlxalq iqtisadi inteqrasiyanın formaları kimi

30. İqtisadi birlik kimi Avropa İttifaqının dünya iqtisadiyyatında yeri və rolu

31. Şimali və Latın Amerikası, Asiya və Afrika, postsovet məkanında inteqrasiya birlikləri

32. Dünyanın aparıcı inteqrativ birliklərinin qarşılaşdığı problemlər

33. Avropa İttifaqının aparıcı dövlətlərinin (Almaniya, Böyük Britaniya, İtaliya Fransa) iqtisadiyyatının spesifik cəhətləri

34. Transmilli korporasiyaların növləri, xüsusiyyətləri və üstünlükləri

35. Dünyada transmilli korporasiyaların qlobal fəaliyyət strategiyaları

36. Avropa İttifaqı çərçivəsində intqerasiya proseslərinin cari vəziyyəti və perspektivləri

37. Beynəlxalq iqtisadi təşkilatların (BVF, DB,BMT və s. ) mahiyyəti, növləri və təsnifatı

38. Müasir beynəlxaq ticarət nəzəriyyələri

39. Beynəlxalq ticarətin cari vəziyyəti və inkişaf perspektivləri

40. Müxtəlif ölkələrdə işçi qüvvəsinin beynəlxalq miqrasiyası və onun iqtisadi nəticələri

41. Milli iqtisadi təhlükəsizlik və onun qiymətləndirilməsi

42. Dünyada iqtisadi interqasiyaların formaları və onların dünya təsərrüfat sisteminin inkişafına təsirləri

43. Müasir dünyada tsikllər və böhranların spesifik xüsusiyyətləri

44. İnkişaf etmiş ölkələrin sosial-iqtisadi modellərində baş verən əsas dəyişikliklər

45. Dünya iqtisadiyyatının rəqəmsallaşması

46. Dünya təsərrüfat sistemində milli maraqlar və onun təmin edilməsi prinsipləri

47. Beynəlxalq iqtisadi təşkilatların beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin tənzimlənməsində rolu

48. Dünya ölkələrinin innovasiya modelləri

49. Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər və güc mərkəzlərinin modifikasiyası

50. Qloballaşan iqtisadiyyatda nəqliyyat dəhlizlərinin formalaşması və inkişafı

51. İnkişaf etmiş və etməkdə olan ölkələrdə yaranan demoqrafik problemlər

52. Azərbaycan Respublikasının dünya təsrrüfat sisteminə intqerasiya imkanlarının xarakteri

53. Dünya maliyyə sisteminin inkişaf problemləri

54. Dünyanın əmək resursları və əhali məşğulluğunun strukturu

55. Əhalinin beynəlxalq miqrasiyasının təsnifat əlamətləri və növləri

56. İşçi qüvvəsi miqrasiyasının sosial-iqtisadi nəticələri

57. Dünya Ticarət Təşkilatı və onun qlobal iqtisadi sistemdə mövqeyi

58. Dünya Ticarət Təşkilatının (DTT) Azərbaycana (üzv olduğu halda) verə biləcəyi fayda və zərərlər

59. İxrac subsidiyalarının hökümətin gəlirlərinə və milli rifahın səviyyəsinə təsirləri

60. Qlobal ərzaq problemi və dövlətlərin ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsi yolları

61. Dünyada enerji daşıyıcıları və xammal resursları ilə təminat problemləri

62. İnkişaf etməkdə olan ölkələrin iqtisadi gerilik problemi

63. İqtisadi coğrafiyada qloballaşmanın yaratdığı əsas dəyişikliklər

64. Regional iqtisadi əməkdaşlıq təşkilatları və birliklərinin ( MDB, GUAM, İƏT, Aİ, OPEC, NAFTA) beynəlxalq ticarətə təsirləri

65. Urbanizasiya və aqlomerasiya effektlərinin iqtisadi nəticələri

66. Dünya ticarət axınlarının coğrafi və sahəvi strukturu

67. XXI əsrdə dünya iqtisadiyyatının əsas çağırışları və perspektivləri

68. Qlobal maliyyə böhranlarının yaranma səbəbləri və təsir dairəsi

69. Qlobal iqtisadi qeyri-bərabərliyin səbəbləri və nəticələri

70. Qloballaşmanın neoliberal modeli və dövlətin sosial rolu

71. Kapitalın beynəlxaq hərəkətinin miqyası, coğrafiyası və forması

72. Birbaşa xarici investisiyanın beynəlxaq hərəkətinin yeni formaları

73. Dünya iqtisadiyyatında offşor biznesinin mahiyyəti və rolu

74. Açıq iqtisadiyyat şəraitində beynəlxalq iqtisadi siyasətin xarakteri

75. Beynəlxalq ticarətin tarifvə qeyri -tarif tənzimlənməsi metodları

Tövsiyyə olunan ədəbiyyat siyahısı

1. Abbasov Ç.M. Azərbaycanın dünya iqtisadiyyatınа inteqrasiya yolları. Bakı: Elm

nəşriyyatı, 2005. 252 s.

2. Bayramov Ə.İ. Reqional iqtisadi inteqrasiya: nəzəriyyə və praktika. Bakı:

«Azərnəşr», 1997. 208 s.

3. Веснин В.Р., Цыпин И.С. Мировая экономика, М.: Проспект, 2009. 248 с.

4. Kərimov C., Orucov A., İsrafilov H. Dünya iqtisadiyyatı. Dərslik, Bakı: «Nurlan

nəşriyyatı», 2007. 728 s.

5. Seyidoğlu H. Uluslararası İktisat: Teori, Politika ve Uygulama. İstanbul, 2009.

6. Гаджиев Ш. Г.. Азербайджан на пути к мировому сообществу: стратегия

внешнеэкономического развития. Киев, 2000.

7. Ломакин В.К. Мировая экономика, М.:ЮНИТИ, 2007. 410 с.

8. Мировая экономика (под редакцией проф. А.С.Булатова), М.: Экономисть,

2007. 860 с.

9. Мировая экономика и международные экономические отношения (под

редакцией Р.И.Хасбулатова). В 2 частях. Изд. Гардарики, М.: 2006. 720 с.

10. Azərbaycan Respublikasının əlaqədar dövlət qurumlarının və müvafiq beynəlxalq

təşkilatların veb səhifələri.

5309.01 - Sənayenin təşkili və dövlət siyasəti

1. Milli iqtisadiyyat və bazar iqtisadiyyatı şəraitində onun fəaliyyət mexanizmi