Süni intellektin elmi tədqiqatlarda tətbiqinə dair iki yeni metodoloji nəşr təqdim olunub

Bakı, 2026 – Elmi-tədqiqat fəaliyyətində süni intellektdən sistemli və metodoloji istifadəni təşviq edən iki yeni nəşr – "Elmi Tədqiqatda Süni İntellekt: Praktik Metodoloji Rəhbərlik" və "Slash-Komandalar: Süni intellektlə işdə prompt qısayollarının sistemləşdirilmiş kataloqu və tətbiq qaydaları" işıq üzü görüb. Nəşrlərin müəllifi və tərtibatçısı iqtisadçı alim professor Arzu Hüseynovadır.

Bir-birini tamamlayan bu iki vəsait süni intellektdən istifadəni yalnız texniki bacarıq kimi deyil, elmi metodologiyanın, akademik etik davranışın və tədqiqat keyfiyyətinin ayrılmaz elementi kimi təqdim edir.

Elmi tədqiqatın bütün həyat dövrünü əhatə edən metodoloji rəhbərlik

"Elmi Tədqiqatda Süni İntellekt" kitabı tədqiqatın mövzusunun seçilməsindən başlayaraq ədəbiyyat icmalı, metodologiyanın qurulması, məlumatların toplanması və təhlili, akademik yazı, nəşrə hazırlıq, təşkilati tətbiq və AI idarəetməsinə qədər bütün mərhələləri vahid metodoloji çərçivədə izah edir. Nəşr 17 fəsil, 16 əlavə, 108 praktik sorğu (prompt) və 163 AI alətinin sistemləşdirilmiş reyestrini özündə birləşdirir.

Kitabın əsas yanaşması ondan ibarətdir ki, süni intellekt tədqiqatçını əvəz etmir. Elmi yeniliyin formalaşdırılması, metodoloji qərarların qəbul edilməsi, nəticələrin qiymətləndirilməsi və yekun məsuliyyət insanın üzərində qalır. Bu prinsip əsasında AI alətlərinin etik, şəffaf və nəzarətli istifadəsinə dair praktik mexanizmlər təqdim olunur.

Prompt mühəndisliyi üçün ilk sistemli Azərbaycan dilli kataloqlardan biri

İkinci nəşr – "Slash-Komandalar" – generativ süni intellekt sistemləri ilə işləyən istifadəçilər üçün hazırlanmış metodoloji sorğu kitabçasıdır. Kataloqda 181 slash-komanda 13 funksional kateqoriya üzrə təsnif edilir, onların təyinatı, tətbiq qaydaları və praktik istifadə nümunələri izah olunur.

Kitab yalnız komanda siyahısı təqdim etmir. Burada müxtəlif AI platformalarında prompt kitabxanasının qurulması, komanda zəncirlərinin hazırlanması, fərdi şablonların yaradılması və təşkilat daxilində vahid AI istifadə standartlarının formalaşdırılması üzrə metodoloji tövsiyələr də yer alır. Müəllif xüsusilə vurğulayır ki, təqdim olunan slash-komandalar konkret platformaların daxili əmrləri deyil, müxtəlif generativ AI sistemlərində istifadə oluna bilən standartlaşdırılmış prompt qısayollarıdır.

Geniş auditoriya üçün nəzərdə tutulub

Nəşrlər doktorantlar, magistrantlar, alimlər, universitet müəllimləri, analitiklər, dövlət qurumlarının əməkdaşları, eləcə də süni intellekti gündəlik peşə fəaliyyətinə inteqrasiya etmək istəyən mütəxəssislər üçün hazırlanıb. Hər iki kitab nəzəri yanaşmaları praktik alətlər, yoxlama siyahıları, standart əməliyyat prosedurları və tətbiq nümunələri ilə birləşdirərək oxucuya birbaşa istifadə oluna bilən metodoloji resurs təqdim edir.

Müasir elmi fəaliyyət üçün praktik resurs

Süni intellektin elmi və peşəkar fəaliyyətə sürətlə inteqrasiya olunduğu dövrdə bu nəşrlər AI alətlərindən səmərəli, etik və metodoloji əsaslandırılmış istifadə üçün Azərbaycan dilində hazırlanmış sistemli mənbələrdən biri kimi çıxış edir. Onların məqsədi tədqiqat prosesinin keyfiyyətini yüksəltmək, akademik dürüstlüyü qorumaq və süni intellekt imkanlarından elmi nəticələrin etibarlılığına xələl gətirmədən faydalanmağa kömək etməkdir. Nəşrlərin elektron versiyası üçün: https://bit.ly/4fOgHdP və https://bit.ly/4w3wqLS